Ar aghaidh chuig an inneachar

Gréigis

Ελληνική γλώσσα

Líon na gcainteoirí dúchais

Thart ar 13 milliún

Teanga oifigiúil i

An Ghréig lena n-áirítear Poblacht na Manach i Sliabh Athos (10 milliún), An Chipir (mar aon le Tuircis) (0.8 milliún), AE

Teanga mhionlaigh i

An Albáin, an Iodáil, an Airméin, an Ungáir, an Rómáin, an Tuirc, an Úcráin

Teanga diaspóra

An Astráil, an Ostair, Bahámaí, an Bhulgáir, Ceanada, an Chipir, Poblacht na Seice, Poblacht Dhaonlathach an Chongó, Djibouti, an Éigipt, an Fhrainc, an tSeoirsia, an Ghearmáin, an Iordáin, an Chasacstáin, an Libia, an Mhacadóin, an Mhaláiv, Mósaimbíc , Paragua, an Pholainn, an Rómáin, Cónaidhm na Rúise, Siarra Leon, an Afraic Theas, an tSualainn, an Túinéis, an Tuirc, Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha, An Ríocht Aontaithe, Stáit Aontaithe Mheiriceá

Aibítir
24litreacha
Tuisil gramadaí
4
Cód teanga
el, ell
Saintréitheacht theangeolaíoch
infhillte , forainm ar lár , ord na bhfocal saor (VSO /SVO )
Fine teangacha
Ind-Eorpach, Gréigis
Líon na gcanúintí
Thart ar 6 cinn (mórchanúintí): Calaibris (an Iodáil Theas, canúintí Gréigise), Cappadóicis, Pontais, Créitis, na Cipiris, Tsacóinis. I measc na gcanúintí is lú Iónais, Gréigis Thuaidh, Ciocléidis, Mainis, agus cinn eile:

An focal is sia

Deoxyribonucleica

Focal nó abairt aisteach

Seanfhocal faoin nGréigis: Níl aon chnámha sa teanga, ach briseann sí cnámha

Stair

Is ín an Ghréigis an teanga bheo Eorpach ina bhfuil an traidisiún is faide gan bhriseadh i scríbhinn. Is féidir na priomhchéimeanna i bhforbairt na Gréigise go cruthú na Gréigise nua-aimseartha a achoimriú mar seo a leanas:

  • Sean-Ghréigis

  • Próta-Ghréigis, a tháinig chun cinn agus a bhí ann sa fhráma ama 2200 - 1600 RC

  • Sibhialtacht Mhicéineach sa tréimhse 1600 - 1100 RC. Is ón am seo an script líneach B.

  • Na 'haoiseanna dorcha' tar éis an ionraidh Dhóraigh sa tréimhse 1100 - 700 RC

  • Sean-Ghéigis Ársa sa tréimhse 700-300 RC.

  • Gréiris Koiné (κοινή) sa tréimhse 300 RC - 330 AD

  • Gréigis na Meánaoise nó Bhiosántach

  • Gréigis Bhiosántach (Iar-Heilléanaí) sa tréimhse 330-1000 AD

  • Gréigis na Meánaoise sa tréimhse 1000 - 1600 AD

  • Nua-Ghréigis

  • Gréigis sa tréimhse Otamánach 1600 - 1800 AD.

  • Nua-Ghréigis i stáit chomhaimseartha na Gréige agus na Cipire.

Suimiúil go leor, an Ghréigis atá á labhairt ag formhór na ndaoine agus ar a dtugtar Dimotiki (δημοτική, ní bhfuair sí stádas oifigiúil go dtí na 1970í. Roimhe sin bhíodh foirm shaoithíneach ar a dtugtar Katherevousa (καθαρεύουσα - katharévousa) oifigiúil, foirm a bhí an-difriúil ón teanga oilte laethúil.

Sa lá atá inniu ann, is lú atá caighdeánú ar an Nua-Ghréigis seachas an chuid is mó de theangacha náisiúnta eile na hEorpa, agus tá go leor foirmeacha malartacha gramadaí in úsáid. Seo roinnt samplaí de na cineálacha athruithe.

  • κρύβουμε / κρύβομε
    (krývoume / krývome)
    "Clúdaímid", foircinn éagsúla (gutaí éagsúla)
  • της ασφάλειας / ασφαλείας
    (tīs asfáleias / asfaleías)
    "slándála"(ginideach uatha), béim éagsúil
  • αγαπούν / αγαπούνε / αγαπάν / αγαπάνε
    (agapoún / agapoúne / agapán / agapáne)
    "Tá grá acu", foircinn mhalartacha
  • του μήνα / μηνός
    "Mí" (ginideach uatha), foircinn mhalartacha
  • το σωλήνα / τη σωλήνα
    (to sōlī́na / tī sōlī́na)
    "Píopa" (áinsíoch uatha), Inscne mhalartach
  • γράφηκα / γράφτηκα / γράφθηκα
    (gráfīka / gráftīka / gráfthīka)
    "Chláraigh mé", fréámhacha malartacha ("téamaí")

San achoimre seo, ní thugtar ach na foircinn is forleithne atá in úsáid.

Córas scríbhneoireachta agus fuaimniú

  • α
  • β
  • γ
  • δ
  • ε
  • ζ
  • η
  • θ
  • ι
  • κ
  • λ
  • μ
  • ν
  • ξ
  • ο
  • π
  • ρ
  • σς
  • τ
  • υ
  • φ
  • χ
  • ψ
  • ω

Bíonn an bhéim sa Nua-Ghréigis ar an siolla deiridh, an ceann roimhe, nó an tríú siolla ó dheireadh an fhocail.

Bhíodh córas casta sínte fada scríofa sa tSean-Ghréigis ach sa teanga nua-aimseartha níl ach córas simplí agus síneadh fada amháin. I bhfocail ilsiollacha léiríonn sé an áit a bhfuil an bhéim. Tá an síneadh fada in úsáid freisin chun idirdhealú a dhéanamh idir cúpla homafón aonsiollacha.

Gramadach

Tá ailt shonracha don uatha agus don iolra araon. Is ionann na hailt neamhshonracha agus uimhir a haon agus ní bhíonn siad ann ach san uimhir uatha. Is forleathan a úsáidtear na hailt agus feictear iad le forainmneacha sealbhacha, taispeánacha agus ainmneacha dílse.

Aontaíonn aidiachtaí i dtuiseal, inscne agus uimhir leis na ainmfhocail a mhodhnaíonn siad agus bíonn cuid mhaith uimhreacha do-athraithe.

Déantar breischéim agus sárchéim trí iarmhír ina bhfuil –τερ- (-ter-) a chur roimh an bhfoirceann nó an focal πιο (pio, 'níos mó') a chur roimh an aidiacht.

Déantar gnáth-shárchéim (comparáideach) tríd an alt a chur leis an gcomparáideach.

Tá sárchéim eile ann freisin, ar a dtugtar uaireanta an tsárchéim leithliseach, a dhéantar le hiarmhír ina bhfuil –τατ- (-tat-). San iomlán tá ceithre chéim comparáide ann.

Dearfach
cliste
Comparáideach
níos cliste
Sárchéim na comparáide
is cliste
Sárchéim neamhnasctha
ríchliste
έξυπνός, -η, -ο εξυπνότερος, -η, -ο ο, η, το εξυπνότερος, -η, -ο εξυπνότατος, -η, -ο
éxypnós, -ī, -o exypnóteros, -ī, -o o, ī, to exypnóteros, -ī, -o exypnótatos, -ī, -o

Réimnítear na briathra ina dtrí phearsa agus dhá uimhir. Níl aon infinideach sa Nua-Ghréigis agus úsáideann sí cónasc agus briathra finideacha, mar atá i προτιμώ να πάω (protimṓ na páō, 'Is fearr liom dul'. lit. fearr liom go dtéim). I bhfoclóirí, bíonn briathra liostaithe faoin gcéad phearsa, aimsir láithreach uatha, mar shampla γράφω (gráfō, "scríobhaim ') le haghaidh scríobh .

Tá dhá fhaí sa Nua-Ghréigis, gníomhach agus meán-éighníomhach, a fheidhmíonn mar fhaí chéasta, agus a mbíonn brí athfhillteach aici freisin.

Sa Nua-Ghréigis tá aimsir láithreach amháin, ceithre aimsir chaite agus trí aimsir fháistineach. Baineann tábhacht leis an idirdhealú idir gníomhartha críochnaithe agus gníomhartha leanúnach san aimsir chaite agus san aimsir fháistineach araon mar atá i έγραψα (égrapsa, 'scríobhas é (Táim críochnaithe)') agus έγραφα (égrafa, 'Bhí mé á scríobh (agus ní raibh sé críochnaithe agam)').

Ní infhilltear dobhriathra. Díorthaítear ó aidiachtaí iad agus bíonn siad ar aonfhoirm leis an neodrach iolra ainmneach . Cosúil le aidiachtaí Is féidir foirmeacha comparáideacha a dhéanamh le foirceann nó trí fhocal ar leith a chur leis.

Canúintí

Tosaíodh ar staidéar na gcanúintí Nua-Ghréigise faoi dheireadh an naoú céad déag. Ar dtús rinne na taighdeoirí an botún smaoineamh gur eascair canúintí na Nua-Ghréigise go díreach ó chanúintí na Sean-Ghréigise. Cruthaíodh na canúintí Nua-Ghréigise ó koiné Alastair Mhóir.

Cruthaíodh canúintí na Nua-Ghréigise i rith amanna siombóise le teangacha eile amhail Laidin, Véinéisis, Iodáilis, Tuircis, Albáinis agus na teangacha Slavacha.

Cuireann an léarscáil i láthair canúintí a cruthaíodh le heilimintí Gréigise agus teangacha iasachta. Tá siad á labhairt sa Ghréig faoi láthair:

Focail théamacha

Seanfhocail agus nathanna traidisiúnta atá greannmhar nó corr

Ar ais go barr